Η Ομοσπονδία Δυτικομακεδονικών Σωματείων Θεσσαλονίκης (Ο.Δ.Σ.Θ.) ιδρύθηκε το έτος 1952 ( αριθ. απόφ. 3445/52 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης) με έδρα τη Θεσσαλονίκη, ως δευτεροβάθμια οργάνωση των σωματείων της Δυτικής Μακεδονίας.
Ως σκοποί της Ομοσπονδίας, με βάση το Καταστατικό της έχουν καθορισθεί:
Η κοινωνική επαφή και επικοινωνία των σωματείων- μελών της για καλλιέργεια και ανάπτυξη κοινωνικών σχέσεων, αμοιβαίας γνωριμίας και αλληλεγγύης ,υλικής και ηθικής συνδρομής και γενικά ο συντονισμός των ενεργειών και των προσπαθειών των σωματείων για ενιαία εμφάνιση και επίτευξη των επιδιώξεών τους.
Η μελέτη και προβολή των προβλημάτων (πνευματικών, κοινωνικών, μορφωτικών, εθνικών, οικονομικών κ.λ.π.) καθώς και η προστασία όλων γενικά των συμφερόντων των δυτικομακεδόνων που διαβιούν στη Θεσσαλονίκη, στη Δυτική Μακεδονία και στην αλλοδαπή.
Η με κάθε μέσο καλλιέργεια και ανάπτυξη όλων των σωματείων και των μελών τους και η με τον προσφορότερο τρόπο συνεργασία με τους δυτικομακεδονικούς συλλόγους της αλλοδαπής για την προβολή εθνικών θεμάτων και εξυπηρέτηση των συμφερόντων της πατρίδας.
Η παροχή μέσων ανώτερης πνευματικής μόρφωσης, καλλιέργειας και ψυχαγωγίας.
Μέγας Ευεργέτης της Ομοσπονδίας είναι ο αείμνηστος ΛΟΥΚΑΣ ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Με διαθήκη του, τής κληροδότησε με τη σύζυγό του ΕΛΠΙΝΙΚΗ το κινηματοθέατρο ΑΘΗΝΑΙΟΝ επί της Β. Όλγας 35, με σκοπούς την αγορά στέγης της Ομοσπονδίας καθώς και τη χορήγηση υποτροφιών τριετούς διάρκειας σε δυτικομακεδόνες φοιτητές. Την 1 Ιουλίου 1996, η Ομοσπονδία απέκτησε τελικά τη ΔΥΤΙΚΟΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΣΤΕΓΗ στον 4 ο όροφο επί της Βενιζέλου 30. Η Ομοσπονδία , το 2001 έχει βραβευθεί για την 50χρονη πορεία της από την ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ.
Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ομοσπονδίας, όπως αυτό προέκυψε από τις αρχαιρεσίες της 23ης Φεβ 2025 για τριετή θητεία είναι:
